Στις 9 Ιουλίου 2025 η οργάνωση Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (Refugee Support Aegean – RSA) δημοσίευσε εκτενή αναφορά σχετικά με ανύπαρκτες συνθήκες πρώτης υποδοχής και φιλοξενίας προσφυγισσών και προσφύγων στην Κρήτη, περίοδο κατά την οποία οι αφίξεις προσφυγικών ροών σημείωναν ραγδαία αύξηση στο νησί.
Η RSA ανέφερε αναλυτικά: «Οι νεοαφιχθέντες πρόσφυγες σε Κρήτη και Γαύδο εξακολουθούν να διαμένουν σε προσωρινούς, άτυπους και ακατάλληλους χώρους της Κρήτης, υπό απαράδεκτες και αναξιοπρεπείς συνθήκες και χωρίς στοιχειώδεις υποδομές. Είναι χαρακτηριστική η κατάσταση στα τέλη Ιουνίου όταν έφτασαν εκατοντάδες πρόσφυγες και προσφύγισσες με μεγάλα πλοία σε διάφορα σημεία του νησιού. Υπάρχουν αναφορές για ανθρώπους που αναχωρούν ακόμα και ξυπόλητοι για τις οργανωμένες δομές της ενδοχώρας. Στο Ρέθυμνο, τα 501 άτομα που έφτασαν στις 21 Ιουνίου στην Αγία Γαλήνη μεταφέρθηκαν σε ανοιχτό γήπεδο με σκηνές στην περιοχή Τσεσμέ, όπου δέχτηκαν ρατσιστική επίθεση με φωτοβολίδες από συγκεντρωμένο πλήθος. Στη συνέχεια μεταφέρθηκαν σε άλλο ακατάλληλο χώρο, στις παλιές εγκαταστάσεις της Κιτρένωσης στο Λατζιμά. Στα Χανιά στον προσωρινό χώρο διαμονής στο πρώην εκθεσιακό κέντρο της Αγυιάς, οι συνθήκες παραμένουν αναξιοπρεπείς, παρά τις έντονες επικρίσεις, ενώ μόλις πριν λίγες ημέρες τοποθετήθηκαν λίγες πρόχειρες ντουζιέρες. Στο Ηράκλειο, οι νεοαφιχθέντες πρόσφυγες και προσφύγισσες διαμένουν στο λεγόμενο παλιό Ψυγείο (αίθουσες ΙΘΑΒΙΚ). Πρόκειται για αίθουσες των 15 τ.μ. που δεν διαθέτουν νερό, φυσικό φωτισμό ή κατάλληλο αερισμό, με την Ένωση Λιμενικών Κρήτης να προειδοποιεί για υγειονομική βόμβα. Οργανώσεις και συλλογικότητες πολιτών διεξάγουν κατά καιρούς καμπάνιες για τη συλλογή ειδών πρώτης ανάγκης και ρουχισμού, τα οποία διαθέτουν στους πρόσφυγες/ισσες που βρίσκονται στους παραπάνω χώρους». (Τα έντονα γράμμα και οι σύνδεσμοι, όπως και στα χωρία που ακολουθούν, ανήκουν στο πρωτότυπο του κειμένου.)
Η RSA σημείωσε ότι οι ελληνικές αρχές απέτυχαν να εφαρμόσουν και τη νομοθεσία για την υποδοχή και ταυτοποίηση αιτούντων και αιτουσών άσυλο. Πρόκειται για τον ν. 4939/2022 (ΦΕΚ Α’ 111-10/06/2022), ο οποίος εξειδικεύει στην ελληνική νομοθεσία τις ρυθμίσεις για την υποδοχή και τη διεθνή προστασία πολιτών τρίτων χωρών και ανιθαγενών, καθώς και την παροχή προσωρινής προστασίας σε περίπτωση μαζικής εισροής εκτοπισθέντων αλλοδαπών.
«Σε κάθε περίπτωση είναι σαφές ότι οι αρχές αποτυγχάνουν να εφαρμόσουν τις ρητές προβλέψεις της νομοθεσίας, η οποία υπαγορεύει ότι οι νεοαφιχθέντες/είσες πρέπει άμεσα μετά την άφιξη τους και με ευθύνη των αστυνομικών ή λιμενικών αρχών, να οδηγούνται σε διαδικασίες υποδοχής και ταυτοποίησης. Στην Κρήτη δεν λειτουργεί καμία υπηρεσία της αρμόδιας Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης (Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης) ούτε και έχει προβλεφθεί κάποιο κινητό κλιμάκιο προκειμένου να διενεργηθούν οι απόλυτα αναγκαίες και επείγουσες διαδικασίες για τους νεοαφιχθέντες. Η έλλειψη διεξαγωγής διαδικασιών πρώτης υποδοχής οδηγεί στην απουσία εντοπισμού και εγείρει σοβαρούς κινδύνους για ευάλωτα άτομα, όπως, για παράδειγμα, τα ασυνόδευτα ανήλικα και όσους/ες αντιμετωπίζουν σοβαρά ιατρικά ζητήματα που χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης. Επιπλέον, οι άθλιες συνθήκες σε κέντρα κράτησης της Λιβύης, όπου πρόσφυγες/ισσες πέφτουν συχνά θύματα βασανιστηρίων, απάνθρωπης και εξευτελιστικής μεταχείρισης ή ακόμα και μαζικών βιασμών, καθιστούν μεγάλα τμήματα των νεοαφιχθέντων ιδιαίτερα ευάλωτα».
Η RSA έκανε μνεία και στον παράνομο χαρακτήρα της προσπάθειας των ελληνικών αρχών να αποτρέψουν την άφιξη προσφυγισσών και προσφύγων μέσα απ’ την απομάκρυνσή τους από τα ελληνικά χωρικά ύδατα πριν καταφθάσουν στις ακτές της χώρας μας.
«Μετά την άφιξη των πολυάριθμων καραβιών από τις ακτές της Λιβύης στα μέσα Ιουνίου, η κυβέρνηση αποφάσισε την αποστολή δύο ελληνικών φρεγατών και ενός πλοίου γενικής υποστήριξης στην θαλάσσια περιοχή νότια της Κρήτης μέχρι τα όρια των χωρικών υδάτων της Λιβύης με στόχο η παρουσία τους να λειτουργήσει “αποτρεπτικά”. Σύμφωνα με τοπικά ΜΜΕ, η επιχείρηση αυτή έχει ήδη ξεκινήσει και οι δύο φρεγάτες εντοπίστηκαν να πλέουν στις 29 Ιουνίου νότια των Σφακίων», ανέφερε η οργάνωση, προσθέτοντας: «Υπενθυμίζουμε ότι οι άτυπες αναγκαστικές επιστροφές (επαναπροωθήσεις και κάθε άλλη μορφή αναγκαστικής απομάκρυνσης) πολιτών τρίτων χωρών είναι απολύτως παράνομες με βάση το διεθνές, ευρωπαϊκό και εθνικό δίκαιο. Οι πρακτικές αυτές έχουν ήδη οδηγήσει σε καταδίκες της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ)».
Και κατέληξε: «Επομένως, η μόνη νόμιμη ενέργεια που μπορούν να αναλάβουν οι αρχές είναι η διάσωση ατόμων που βρίσκονται σε κίνδυνο στη θάλασσα και η πρόσβαση στο δικαίωμα να εγείρουν τυχόν ζητήματα προστασίας (άσυλο) εξηγώντας τις ατομικές τους περιστάσεις, και όχι η παρεμπόδισή τους».
Τα παραπάνω δεδομένα εγείρουν σοβαρό ζήτημα μη σεβασμού -εκ μέρους των ελληνικών αρχών- των διεθνών υποχρεώσεων της χώρας αναφορικά με την υποδοχή, την περίθαλψη και την αξιοπρεπή διαβίωση προσφυγισσών και προσφύγων.
Πιο συγκεκριμένα, πέραν του προαναφερθέντος ν. 4939/2022 για την υποδοχή και τη διεθνή προστασία πολιτών τρίτων χωρών και ανιθαγενών, η Σύμβαση του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων (Σύμβαση της Γενεύης), αναγνωρίζοντας το δικαίωμα στο άσυλο, κατοχυρώνει μία σειρά από δικαιώματα για τους πρόσφυγες και τις προσφύγισσες στη χώρα διαμονής και κατοικίας τους, όπως μεταξύ άλλων το δικαίωμα στην κινητή και ακίνητη περιουσία τους (άρθρο 13), το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι (άρθρο 15), το δικαίωμα προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου (άρθρο 16), το δικαίωμα στην εργασία (άρθρα 17-19), το δικαίωμα στην κοινωνική πρόνοια (άρθρο 20), τη στέγαση (άρθρο 21) και τη δημόσια εκπαίδευση (άρθρο 22), καθώς και την ελευθερία κίνησης (άρθρο 26). Ακόμη, η Σύμβαση της Γενεύης απαγορεύει την απέλαση ή την επαναπροώθηση προσφύγων (άρθρο 33).
Σε ένα Κράτος Δικαίου οι αρχές οφείλουν να σέβονται τα δικαιώματα των προσφυγισσών και των προσφύγων κατά τη διαδικασία υποδοχής και περίθαλψής τους.
Ωστόσο, από τα στοιχεία της εξεταζόμενης περίπτωσης προκύπτουν σοβαρές ελλείψεις, αστοχίες και παρανομίες εκ μέρους των ελληνικών αρχών κατά την υποδοχή ατόμων που δικαιούνται διεθνούς προστασίας στη χώρα μας, παρότι τα δικαιώματά τους προστατεύονται από τη Σύμβαση του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων (Σύμβαση της Γενεύης), καθώς και από τον ν. 4939/2022 για την υποδοχή και τη διεθνή προστασία πολιτών τρίτων χωρών και ανιθαγενών.
Αριθμός Λογαριασμού: 1100 0232 0016 560
IBAN: GR56 0140 1100 1100 0232 0016 560
BIC: CRBAGRAA
Στον αγώνα μας για Λογοδοσία και Διαφάνεια, απέναντι σε οτιδήποτε υπονομεύει τις αρχές της Δημοκρατίας και του Κράτους Δικαίου.
Γιατί η Δημοκρατία δεν είναι αυτονόητη.
Είναι στο χέρι μας να μη στεκόμαστε απαθείς ή κυνικοί.
Δες πώς μπορείς να μας βοηθήσεις, εδώ!