Παρά το γεγονός ότι κατατάσσεται ως η λιγότερο διεφθαρμένη περιοχή παγκοσμίως, η πρόοδος κατά της διαφθοράς στη Δυτική Ευρώπη και την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) έχει βαλτώσει την τελευταία δεκαετία. Ο μέσος όρος της περιοχής στον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς (Corruption Perceptions Index – CPI) του 2025 έχει μειωθεί από το 66 στο 64, με 13 χώρες να καταγράφουν σημαντική πτώση και μόλις επτά να σημειώνουν βελτίωση. Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει ένα διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ των αντικειμενικών προτύπων κατά της διαφθοράς, της εφαρμογής τους και της ακεραιότητας όσων βρίσκονται στην εξουσία.
Καθώς οι Ευρωπαίοι καλούνται να αντιμετωπίσουν αλληλεπικαλυπτόμενες κρίσεις, η ανάγκη για αποφασιστική ηγεσία και ισχυρούς, ανεξάρτητους θεσμούς δεν υπήρξε ποτέ πιο επιτακτική. Αντί γι’ αυτό, οι επίμονες αποτυχίες σε επίπεδο ηγεσίας και λογοδοσίας υπονομεύουν την ακεραιότητα και επιταχύνουν την απώλεια της δημόσιας εμπιστοσύνης προς τις κυβερνήσεις.
Τον Δεκέμβριο του 2025, η ΕΕ υιοθέτησε την πρώτη της Οδηγία για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς, με στόχο την εναρμόνιση των ποινικών νομοθεσιών των κρατών-μελών και την καθιέρωση μιας προσέγγισης μηδενικής ανοχής. Ωστόσο, κρίσιμες διατάξεις αποδυναμώθηκαν και, ως αποτέλεσμα, το τελικό πλαίσιο της Οδηγίας υπολείπεται σε φιλοδοξία, σαφήνεια και δυνατότητα εφαρμογής, σπαταλώντας μια σημαντική ευκαιρία για μια συλλογική ευρωπαϊκή στάση κατά της διαφθοράς. Καθώς τα κράτη-μέλη προετοιμάζονται για την ενσωμάτωσή της στο εθνικό τους δίκαιο, οφείλουν να τη δουν ως αφετηρία — και όχι ως ανώτατο όριο — για φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις και ουσιαστική εφαρμογή.
Την ίδια στιγμή, οι προσπάθειες αποδυνάμωσης των κανόνων κατά της διαφθοράς και των θεσμικών αντιβάρων, καθώς και οι κρατικές επιθέσεις κατά της κοινωνίας των πολιτών, των ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης και των πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος, υπονομεύουν την ποιότητα της δημοκρατίας στην περιοχή, καθιστώντας τις καταχρήσεις εξουσίας δυσκολότερο να εντοπιστούν και να αποκαλυφθούν.
Στην Ουγγαρία (40), το κόμμα του Βίκτορ Όρμπαν χρησιμοποίησε τον ισχυρισμό της «προώθησης της διαφάνειας» για να δικαιολογήσει προτεινόμενες εξουσίες που θα επέτρεπαν το κλείσιμο επικριτικών ΜΚΟ και μέσων ενημέρωσης — μια προσπάθεια που τελικά απέτυχε. Στη Σλοβακία (48), η κυβέρνηση αποδομεί τις δικλίδες ασφαλείας κατά της διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας των πληροφοριοδοτών, και αποδυναμώνει τις έρευνες για τη διαφθορά και το οργανωμένο έγκλημα, ιδίως όταν αυτές αφορούν ανώτερους αξιωματούχους. Αντί να αξιοποιήσει τα ισχυρά εργαλεία κράτους δικαίου που διαθέτει, η ΕΕ παραμένει αδρανής, ενώ κράτη-μέλη αποδομούν δημοκρατικές εγγυήσεις.
Σε άλλες χώρες, στις σημαντικές πτώσεις περιλαμβάνονται το Ηνωμένο Βασίλειο (70) και η Γαλλία (66). Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η τελευταία δεκαετία σημαδεύτηκε από σοβαρά εγχώρια σκάνδαλα, την απονομή χαριστικών ρυθμίσεων και τιμητικών διακρίσεων σε πολιτικούς δωρητές, καθώς και από βουλευτές που εργάζονται ως λομπίστες για πελάτες που πληρώνουν ή για διεφθαρμένα καθεστώτα. Στη Γαλλία, παρά την ύπαρξη ορισμένων ισχυρών προτύπων, τα προβλήματα στην εφαρμογή παραμένουν και αυξάνονται οι κίνδυνοι συμπαιγνίας μεταξύ αξιωματούχων και ιδιωτικών συμφερόντων. Και οι δύο χώρες, καθώς και η Ισπανία (55) — επίσης με σημαντική πτώση — έχουν εκπονήσει εθνικά σχέδια κατά της διαφθοράς για την αντιμετώπιση υφιστάμενων κενών. Ωστόσο, για να αποδώσουν, η εφαρμογή τους θα πρέπει να είναι φιλόδοξη, επαρκώς χρηματοδοτημένη και να παρακολουθείται συστηματικά.
Η Flora Cresswell, Περιφερειακή Σύμβουλος για τη Δυτική Ευρώπη στη Διεθνή Διαφάνεια, δήλωσε:
«Στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον, η Ευρώπη θα έπρεπε να αυξάνει — και όχι να μειώνει — τις φιλοδοξίες της κατά της διαφθοράς. Η διαφθορά δεν είναι αναπόφευκτη: η Ευρώπη και οι ηγέτες της πρέπει να δράσουν τώρα, επιδεικνύοντας φιλόδοξες και εφαρμόσιμες μεταρρυθμίσεις και παγκόσμια ηγεσία».
Ο Δείκτης Αντίληψης Διαφθοράς (CPI) κατατάσσει 182 χώρες και εδάφη βάσει των αντιλαμβανόμενων επιπέδων διαφθοράς στον δημόσιο τομέα, σε κλίμακα από το μηδέν (υψηλή διαφθορά) έως το 100 (πολύ «καθαρό»).
Οι υψηλότερες βαθμολογίες στη Δυτική Ευρώπη και την ΕΕ καταγράφονται στη Δανία (89), τη Φινλανδία (88) και τη Νορβηγία (81), οι οποίες συγκαταλέγονται στις κορυφαίες παγκοσμίως.
Οι χαμηλότερες βαθμολογίες καταγράφονται στην Ουγγαρία (40), τη Βουλγαρία (40) και τη Ρουμανία (45).
Η δημόσια δυσαρέσκεια για τη διαφθορά αυξάνεται, με τη Βουλγαρία (40) και την Ισπανία (55) να βιώνουν τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις των τελευταίων ετών. Στη Βουλγαρία, η εκτεταμένη ιδιωτική επιρροή επί του κράτους έχει ενισχύσει τις εκκλήσεις για δράση κατά της κλεπτοκρατίας.
Μεταξύ των μεγαλύτερων βελτιώσεων από το 2012 συγκαταλέγονται η Ελλάδα (50), με άνοδο κατά 14 μονάδες, και η Τσεχία (59), με άνοδο κατά 10.
Μεταξύ των μεγαλύτερων πτώσεων από το 2012 είναι η Ισπανία (55), με μείωση 10 μονάδων, και η Μάλτα (49), με μείωση 8. Το Ηνωμένο Βασίλειο (70) έχει σημειώσει μία από τις πιο δραματικές πτώσεις, χάνοντας 12 μονάδες από το 2017.
Η Εσθονία (76), η Λετονία (60) και η Λιθουανία (65) έχουν όλες βελτιώσει τη βαθμολογία τους την τελευταία δεκαετία και ξεχωρίζουν για τη δέσμευσή τους στην ανοιχτή διακυβέρνηση και τις μεταρρυθμίσεις κατά της διαφθοράς. Παρ’ όλα αυτά, παραμένουν σημαντικά κενά, ιδίως στη διαφάνεια του lobbying, την προστασία των πληροφοριοδοτών και τη σαφήνεια σχετικά με τη χρηματοδότηση της πολιτικής.
Σε ολόκληρη την περιοχή καταγράφεται τάση υποχώρησης ακόμη και σε παραδοσιακά ισχυρές δημοκρατίες, όπως η Γαλλία (66), η Σουηδία (80) και η Ολλανδία (78).
Αριθμός Λογαριασμού: 1100 0232 0016 560
IBAN: GR56 0140 1100 1100 0232 0016 560
BIC: CRBAGRAA
Στον αγώνα μας για Λογοδοσία και Διαφάνεια, απέναντι σε οτιδήποτε υπονομεύει τις αρχές της Δημοκρατίας και του Κράτους Δικαίου.
Γιατί η Δημοκρατία δεν είναι αυτονόητη.
Είναι στο χέρι μας να μη στεκόμαστε απαθείς ή κυνικοί.
Δες πώς μπορείς να μας βοηθήσεις, εδώ!
