Στις 14 Νοεμβρίου 2025 το Ελεγκτικό Συνέδριο, το ανώτατο δημοσιονομικό δικαστήριο της χώρας με συνταγματική κατοχύρωση στο άρθρο 98 του Συντάγματος, δημοσίευσε έκθεση ελέγχου στο πλαίσιο της οποίας εξέτασε το ζήτημα αν τα έργα των δημοσίων φορέων αντιμετωπίζονται ως επενδύσεις με ορίζοντα τον κύκλο ζωής τους ή ως βραχύβιες παρεμβάσεις χωρίς μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Κατά την έρευνά του το Ελεγκτικό Συνέδριο κατέληξε στα εξής πορίσματα:
- Δεν υφίσταται ένα ολοκληρωμένο σύστημα συνολικής διαχείρισης της αξιοποίησης των έργων καθ’ όλο τον κύκλο ζωής τους. Η υποχρέωση αξιολόγησης της σκοπιμότητας και βιωσιμότητας των έργων και η ουσιαστική διαβούλευση με το κοινό ούτε προβλέπονται με ενιαία και πλήρη ρύθμιση σε επίπεδο κανονιστικού πλαισίου ούτε διενεργούνται κατά κανόνα από τους φορείς.
- Δυσχέρειες παρουσιάστηκαν κατά την αξιοποίηση ορισμένων ολυμπιακών ακινήτων. Στην πρόκλησή τους συνέβαλαν η απουσία σχετικού σχεδιασμού και οι αλλεπάλληλες μεταβιβάσεις της αρμοδιότητας αξιοποίησης.
- Δεν έχει τεθεί σε λειτουργία ένα σύστημα συνολικής διαρκούς παρακολούθησης της συντήρησης των έργων. Δεν προγραμματίζονται κατά κανόνα συντηρήσεις και τακτικές επιθεωρήσεις, αλλά οι όποιες παρεμβάσεις λαμβάνουν χώρα κατόπιν αναφορών χρηστών ή έκτακτων βλαβών.
- Δεν έχουν θεσπιστεί δείκτες απόδοσης σε σημαντικές κατηγορίες έργων, ενώ οι φορείς δεν ορίζουν τέτοιους δείκτες στα επιμέρους έργα που υλοποιούν, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους.
- Κατά την εκπόνηση των μελετών δεν σταθμίζονται επαρκώς κίνδυνοι, όπως ακραία καιρικά φαινόμενα, γεωτεχνικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες.
- Δεν παρέχονται επαρκείς εγγυήσεις για την άσκηση ουσιώδους επίβλεψης, καθόσον οι τεχνικές υπηρεσίες είναι υποστελεχωμένες, ενώ διαπιστώθηκαν σε αρκετές περιπτώσεις ελλείψεις στην τήρηση ημερολογίων και ανακεφαλαιωτικών εκθέσεων, περιορισμένη παρουσία των επιβλεπόντων, ανεπαρκής τεκμηρίωση των ελέγχων ποιότητας και μη αξιοποίηση της δυνατότητας ανάθεσης της επίβλεψης σε εξωτερικούς φορείς.
Με φόντο τα παραπάνω το Ελεγκτικό Συνέδριο κατέληξε στα εξής συμπεράσματα:
- Τα δημόσια έργα αποτελούν μακροπρόθεσμες επενδύσεις με ορίζοντα ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους και όχι απλές κατασκευές. Ωστόσο, γενικό συμπέρασμα του ελέγχου είναι ότι η θεώρηση αυτή δεν έχει ενσωματωθεί επαρκώς στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή των πολιτικών που αφορούν τον προγραμματισμό, την εκτέλεση και τη λειτουργία των δημοσίων έργων. Το κανονιστικό πλαίσιο παρουσιάζει σημαντικές ελλείψεις, ενώ και οι φορείς τείνουν να περιορίζονται στο στάδιο της κατασκευής.
- Το υφιστάμενο κανονιστικό πλαίσιο δεν προβλέπει την υποχρέωση εφαρμογής ενός ολοκληρωμένου συστήματος συνολικής διαχείρισης και αξιοποίησης των δημοσίων έργων καθ’ όλο τον κύκλο ζωής τους. Επιπλέον, παρά την ύπαρξη επιμέρους διατάξεων για την τεκμηρίωση της σκοπιμότητας των έργων, δεν επιβάλλεται με σαφήνεια στους φορείς η αξιολόγηση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς τους κατά τον προγραμματισμό τους ούτε προβλέπεται γενική υποχρέωση διαβούλευσης με το κοινό. Κατ’ αποτέλεσμα, οι ελεγχόμενοι φορείς κατά κανόνα δεν τεκμηριώνουν επαρκώς τη σκοπιμότητα και βιωσιμότητα των έργων, δεν εξετάζουν εναλλακτικές λύσεις, δεν σχεδιάζουν τη μακροπρόθεσμη αξιοποίησή τους, δεν υπολογίζουν τα μελλοντικά κόστη λειτουργίας και συντήρησης και δεν πραγματοποιούν ουσιαστικές διαβουλεύσεις με τους εμπλεκόμενους φορείς και τους ωφελούμενους.
- Όσον αφορά την αξιοποίηση των ολυμπιακών εγκαταστάσεων διαπιστώθηκε ότι ούτε πριν ούτε μετά τους Αγώνες διαμορφώθηκε ένα ενιαίο και δεσμευτικό σχέδιο αξιοποίησης, ενώ οι διαδοχικές μεταβιβάσεις της αρμοδιότητας αξιοποίησής τους δυσχέραναν την αποτελεσματική διαχείρισή τους για μεγάλο χρονικό διάστημα.
- Δεν έχει τεθεί σε λειτουργία ένα ολοκληρωμένο σύστημα προγραμματισμού και παρακολούθησης της συντήρησης των δημοσίων έργων, με αποτέλεσμα στη συντριπτική πλειονότητα των ελεγχθέντων φορέων να μην υφίσταται τέτοιο σύστημα συντηρήσεων. Κατ’ αποτέλεσμα οι φορείς δεν καταγράφουν συστηματικά τα έργα και τις συντηρήσεις τους, δεν προβαίνουν σε πολυετή προγραμματισμό και κοστολόγηση των αναγκών συντήρησης και δεν επιθεωρούν τακτικά την κατάστασή τους.
- Επιπλέον, δείκτες επιτελεστικότητας (απόδοσης) έχουν θεσπιστεί μόνο σε ορισμένες κατηγορίες έργων, κυρίως λόγω της ενσωμάτωσης του ευρωπαϊκού δικαίου, ενώ απουσιάζουν από σημαντικούς τομείς. Οι ελεγχόμενοι φορείς, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, δεν ορίζουν οι ίδιοι τέτοιους δείκτες στα επιμέρους έργα που εκτελούν, με αποτέλεσμα να μην υφίστανται μετρήσιμα κριτήρια αξιολόγησης της απόδοσης των έργων και εκτίμησης των αναγκών συντήρησης ή αναβάθμισής τους.
- Επίσης, κατά την εκπόνηση των μελετών των δημοσίων έργων συχνά δεν πραγματοποιείται επαρκής στάθμιση και αξιολόγηση των κινδύνων που ενδέχεται να επηρεάσουν τη λειτουργικότητα, τη διαθεσιμότητα και την οικονομική απόδοσή τους καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους. Η ανεπαρκής αντιμετώπιση των κινδύνων κατά τη φάση της μελέτης μπορεί να οδηγήσει σε αστοχίες, ζημιές, καθυστερήσεις, πρόσθετες δαπάνες και μείωση της λειτουργικής απόδοσης των έργων.
- Διαπιστώθηκαν σημαντικές αδυναμίες και ελλείψεις στη διαδικασία επίβλεψης. Ειδικότερα, δεν διασφαλίζεται ότι οι υφιστάμενες οργανωτικές δομές και οι εφαρμοζόμενες πρακτικές παρέχουν επαρκείς εγγυήσεις για τη διασφάλιση της ποιότητας των έργων. Η υποστελέχωση, η ελλιπής τεκμηρίωση των ελέγχων και η περιορισμένη παρουσία των επιβλεπόντων στα έργα συνθέτουν μια εικόνα υστέρησης της επίβλεψης. Η δυνατότητα ενίσχυσης της επίβλεψης μέσω εξωτερικής ανάθεσης παραμένει αναξιοποίητη, ενώ και η διαδικασία παραλαβής των έργων παρουσιάζει ενίοτε δυσλειτουργίες.
