Ελεγκτικό Συνέδριο: Συστηματικά εκπρόθεσμες υποβολές οικονομικών στοιχείων από δημόσιους φορείς

Έκθεση ελέγχου του Ελεγκτικού Συνεδρίου τεκμηριώνει ότι μόνο το 1/3 των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου που υπάγονται στον έλεγχό του υποβάλλουν εμπρόθεσμα σε αυτό τους ετήσιους λογαριασμούς τους (απολογισμό και ισολογισμό), γεγονός που πλήττει το κράτος δικαίου, στο πλαίσιο του οποίου «οι δημόσιοι φορείς πρέπει να διαχειρίζονται με διαφάνεια τους πόρους που διαθέτουν για την εκπλήρωση της δημόσιας αποστολής τους και να λογοδοτούν για τη διαχείριση αυτή».

• Όσον αφορά τους απολογισμούς, καθυστερήσεις εντοπίζονται κυρίως στο στάδιο της έγκρισης αυτών από τα κατά περίπτωση αρμόδια όργανα, ιδίως όταν διαπιστωθεί έλλειμμα. Οι καθυστερήσεις εντείνονται όταν οι οικονομικές καταστάσεις υπόκεινται σε διαδοχικές εγκρίσεις, για τις οποίες δεν υφίσταται αναλυτικό χρονοδιάγραμμα, από εποπτεύοντες το νομικό πρόσωπο φορείς.
• Διαπιστώθηκε παντελής έλλειψη λογοδοσίας και μη υποβολή εγκεκριμένων οικονομικών καταστάσεων εκ μέρους νομικών προσώπων, στα οποία συγκαταλέγονται ο ΕΟΠΥΥ, ο e-ΕΦΚΑ και ο ΟΠΕΚΑ, λόγω μη οριστικοποίησης των οικονομικών δεδομένων (σύνταξης και έγκρισης οικονομικών καταστάσεων) των φορέων που εντάχθηκαν σε αυτά. Η αδυναμία κατάρτισης των λογαριασμών τους δεν έχει έως σήμερα αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά παρά τις συνεχείς νομοθετικές παρατάσεις της σχετικής προθεσμίας.

Με φόντο τα παραπάνω το Ελεγκτικό Συνέδριο κατέληξε στα εξής συμπεράσματα:

• Οι ετήσιοι λογαριασμοί των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου αποτελούν τη βάση για την αξιόπιστη καταγραφή της χρηματοοικονομικής τους διαχείρισης και θέσης σύμφωνα με τις αρχές της διαφάνειας και της αξιοπιστίας. Η κατάρτιση και υποβολή στο Ελεγκτικό Συνέδριο των ετήσιων λογαριασμών δεν αποτελεί μια τυπική διαδικασία αλλά τη βάση για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων διαφάνειας και λογοδοσίας των δημοσίων φορέων. Από τον έλεγχο προέκυψε ότι οι λογαριασμοί δεν υποβάλλονται εγκαίρως στο Ελεγκτικό Συνέδριο λόγω συστημικών προβλημάτων στις διαδικασίες που τα νομικά πρόσωπα εφαρμόζουν κατά την κατάρτιση και έγκριση των οικονομικών καταστάσεών τους.
• Μακροχρόνιες καθυστερήσεις εντοπίζονται στο στάδιο σύνταξης του ισολογισμού καθώς τα νομικά πρόσωπα αφενός δεν είναι στελεχωμένα με προσωπικό που διαθέτει τα κατάλληλα προσόντα για την εφαρμογή του διπλογραφικού συστήματος και τη σύνταξη του ισολογισμού και αφετέρου δεν προβαίνουν εγκαίρως στην ανάθεση των σχετικών εργασιών στους εξωτερικούς συνεργάτες (λογιστές και ορκωτούς), ώστε να είναι τελικά δυνατή η τήρηση της προθεσμίας που ορίζεται από τον νόμο, δηλαδή υποβολή τους στο Ελεγκτικό Συνέδριο το αργότερο μέχρι το τέλος του επομένου της διαχείρισης έτους. Δευτερευόντως η καθυστέρηση οφείλεται και στις συμβάσεις που καταρτίζονται με τους εξωτερικούς συνεργάτες, οι οποίες δεν περιλαμβάνουν χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης του συμβατικού αντικειμένου και δεν παρακολουθούνται προσηκόντως από τα νομικά πρόσωπα.
• Μικρότερης έκτασης καθυστερήσεις εντοπίζονται στην υποβολή των απολογισμών. Οι καθυστερήσεις εντοπίζονται στο στάδιο της έγκρισης αυτών κυρίως όταν διαπιστώνεται έλλειμμα. Μέχρι την οριστικοποίηση του ποσού και τον καταλογισμό του παραμένει εκκρεμής όχι μόνο ο απολογισμός της συγκεκριμένης διαχείρισης αλλά και των επόμενων ετών.
• Πολύ σημαντικό είναι το έλλειμμα λογοδοσίας που διαπιστώθηκε σε μεγάλα (λόγω προϋπολογισμού και αρμοδιοτήτων) νομικά πρόσωπα, όπως η Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (Δ.ΥΠ.Α., πρώην Ο.Α.Ε.Δ.), της οποίας ο τελευταίος εγκεκριμένος ισολογισμός είναι του έτους 2010 λόγω προβλημάτων στο πληροφοριακό σύστημα τα οποία δεν έχουν ακόμα επιλυθεί καθώς και του ΕΟΠΥΥ και του e- ΕΦΚΑ, οι οποίοι αδυνατούν εξ ολοκλήρου να συντάξουν τις οικονομικές τους καταστάσεις λόγω μακροχρόνιων εκκρεμοτήτων στην οριστικοποίηση των οικονομικών καταστάσεων των νομικών προσώπων που εντάχθηκαν σε αυτά. Δεν έχει καταστεί μέχρι σήμερα εφικτή η αποτελεσματική επίλυση του προβλήματος. Ανάλογες δυσχέρειες εντοπίζονται και άλλες περιπτώσεις συγχωνεύσεων νομικών προσώπων σε ήδη υφιστάμενα.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο προχώρησε στις παρακάτω συστάσεις προς τις αρμόδιες αρχές για την αντιμετώπιση των διαπιστωμένων αστοχιών:

• Να παρακολουθείται συστηματικά το διπλογραφικό σύστημα και να ελέγχονται οι σχετικές καταχωρίσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους είτε από το προσωπικό του φορέα είτε, αν ο φορέας δεν διαθέτει προσωπικό, από εξωτερικούς συνεργάτες.
• Να ανατίθεται εγκαίρως στους εξωτερικούς συνεργάτες η λογιστική παρακολούθηση και σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων και ο έλεγχος αυτών στους ορκωτούς ώστε να είναι εφικτή η ολοκλήρωση των εργασιών τους εντός των νόμιμων προθεσμιών.
• Στις συμβάσεις που καταρτίζονται με τους εξωτερικούς συνεργάτες να περιγράφεται με ακρίβεια και σαφήνεια το συμβατικό αντικείμενο καθώς και το χρονικό διάστημα εντός του οποίου πρέπει να ολοκληρωθεί. Να καθορίζεται τμηματική παραλαβή σε περίπτωση ανάθεσης οικονομικών καταστάσεων περισσοτέρων ετών. Να παρακολουθείται η πορεία εκτέλεσης των εργασιών των αναδόχων.
• Στο πρόγραμμα του εσωτερικού ελέγχου να ενταχθεί η παρακολούθηση της διαδικασίας κατάρτισης και έγκαιρης υποβολής των λογαριασμών στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Οι απολογισμοί να εγκρίνονται ανεξαρτήτως της έγκρισης, για το ίδιο έτος, του ισολογισμού και των λοιπών χρηματικοοικονομικών καταστάσεων που τον συνοδεύουν και ανεξαρτήτως της έγκρισης απολογισμών προηγούμενων οικονομικών ετών. Επίσης οι απολογισμοί να εγκρίνονται ανεξάρτητα από τη διαπίστωση ελλείμματος, καθώς η (υποχρεωτική) διαδικασία καταλογισμού του ελλείμματος δεν πρέπει να παρεμποδίζει την έγκριση του απολογισμού.

Ειδικά προς τη ΔΥΠΑ του ΕΟΠΥΥ, τον e-ΕΦΚΑ, τον ΟΠΕΚΑ και τους εποπτεύοντες υπουργούς Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Υγείας και Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, το Ελεγκτικό Συνέδριο συνέστησε μεριμνήσουν οι εμπλεκόμενοι (νομικά πρόσωπα και εποπτεύοντα υπουργεία) για την ταχύτερη ολοκλήρωση των οικονομικών τους καταστάσεων, καθώς και να ληφθεί κάθε πρόσφορο μέσο για την οριστικοποίηση (κατάρτιση και έγκριση) των λογαριασμών των φορέων κοινωνικής ασφάλισης και γενικά όσων νομικών προσώπων εντάχθηκαν στον ΕΟΠΥΥ και τον e-ΕΦΚΑ.

Όσον αφορά τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης, το Ελεγκτικό Συνέδριο τους συνέστησε, υπό την εποπτεία των δήμων, να οριστικοποιηθούν το συντομότερο δυνατό οι οικονομικές καταστάσεις των δημοτικών νομικών προσώπων.