Στις 24 Φεβρουαρίου 2025 πέντε οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (Διεθνής Αμνηστία, Avocats Sans Frontières France, Human Rights Legal Project, I Have Rights., Samos Volunteers) απέστειλαν εκτενή επιστολή προς τον Μάγκνους Μπρούνερ, Ευρωπαίο Επίτροπο Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σχετικά με τη συστηματική παραβίαση του διεθνούς δικαίου και των προσφυγικών δικαιωμάτων εκ μέρους των ελληνικών Αρχών στο Κέντρο Κλειστής Ελεγχόμενης Πρόσβασης (ΚΕΔ) της Σάμου.
Πιο αναλυτικά, οι οργανώσεις ανέφεραν στην επιστολή τους προς τον Επίτροπο ότι η εν λόγω δομή στη Σάμο, όπου «οι ανεπαρκείς συνθήκες εξακολουθούν να υφίστανται και οι νεοαφιχθέντες αιτούντες άσυλο υποβάλλονται συστηματικά σε παρατεταμένη de facto κράτηση», παρουσιάζει μια «ανησυχητική» κατάσταση όσον αφορά τον εν τοις πράγμασι σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς οι ελληνικές Αρχές «συνεχίζουν να υποβάλλουν συστηματικά τους διαμένοντες σε μέτρα που ισοδυναμούν με παράνομη και αυθαίρετη κράτηση […] χωρίς εμφανή συνεκτίμηση των ατομικών περιστάσεων, των ειδικών αναγκών ή των καταστάσεων ευαλωτότητας, διαιωνίζοντας ένα καθεστώς συστηματικής αυθαίρετης κράτησης που δεν εδράζεται στο δίκαιο της ΕΕ και στο διεθνές δίκαιο».
«Οι αρνητικές επιπτώσεις του συστήματος της de facto κράτησης που εφαρμόζεται στο ΚΕΔ επιτείνονται από τις ολοένα και πιο επισφαλείς συνθήκες διαβίωσης των διαμενόντων», υπογράμμισαν οι οργανώσεις, προσθέτοντας: «Ο πληθυσμός (σ.σ.: της δομής) έχει υπερβεί τη χωρητικότητα για το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου από τα τέλη Οκτωβρίου του 2024 έως τις αρχές Φεβρουαρίου του 2025, με τις διακυμάνσεις να ασκούν πρόσθετη πίεση στους ήδη περιορισμένους πόρους και στην πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες. Λόγω της υπέρβασης της χωρητικότητας άτομα στεγάζονται σε κοινόχρηστους χώρους, κοιμούνται στο δάπεδο και σε ορισμένες περιπτώσεις υπό συνθήκες συνωστισμού. Η κατάσταση των χώρων διαμονής και των εγκαταστάσεων υγιεινής είναι επίσης ιδιαίτερα ανησυχητική, με αναφορές για φθαρμένα ή κατεστραμμένα δάπεδα, εγκαταστάσεις υγιεινής σε κακή κατάσταση και μολύνσεις από παράσιτα. Οι περιορισμοί στην παροχή τρεχούμενου νερού εξακολουθούν να υφίστανται, ενώ σε ορισμένα σημεία της δομής δεν υπάρχει ζεστό νερό. Τον Νοέμβριο του 2024 ΜΚΟ, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων εκ των υπογραφουσών την παρούσα επιστολή, κατήγγειλαν τις κακές συνθήκες υγιεινής στο ΚΕΔ, επισημαίνοντας ότι “δημιουργούν ένα περιβάλλον που ευνοεί την εξάπλωση εύκολα αντιμετωπίσιμων ασθενειών, όπως η ψώρα”».
Οι οργανώσεις επεσήμαναν και προγενέστερες αναφορές που μιλούσαν για αστοχίες και παραβιάσεις των δικαιωμάτων των μεταναστ(ρι)ών στο ΚΕΔ της Σάμου.
«Τον Ιούλιο του 2024 η Διεθνής Αμνηστία δημοσίευσε έρευνα που ανέδειξε τη συστηματική χρήση παράνομης και αυθαίρετης κράτησης στο ΚΕΔ της Σάμου, καθώς και τις ανησυχίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα που απορρέουν από τις ανεπαρκείς συνθήκες διαβίωσης. Η έρευνα επισήμανε επίσης ότι οι ανεπαρκείς συνθήκες διαβίωσης στο ΚΕΔ επηρεάζουν δυσανάλογα άτομα τα οποία υφίστανται φυλετικές διακρίσεις που απαγορεύονται από το διεθνές δίκαιο. ΜΚΟ με έδρα τη Σάμο και άλλες ελληνικές οργανώσεις έχουν τεκμηριώσει εκτενώς παραβιάσεις που υφίστανται άνθρωποι από το άνοιγμα του ΚΕΔ», σημείωσε η επιστολή, αναφέροντας επίσης ότι το 2022 η Ευρωπαία Συνήγορος του Πολίτη διαπίστωσε ότι «υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης στον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διασφαλίζει ότι τα κέντρα συμμορφώνονται με τα σχετικά πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων». (Διαβάστε την πλήρη έρευνα της Διεθνούς Αμνηστίας εδώ.)
«Η συνεχιζόμενη χρήση της de facto κράτησης και οι ανεπαρκείς συνθήκες διαβίωσης που εξακολουθούν να επικρατούν στο ΚΕΔ καταδεικνύουν ότι η ΕΕ έχει αποτύχει στην υποχρέωσή της να διασφαλίσει ότι τα ΚΕΔ στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν παραβιάσεις του δικαίου της ΕΕ και του διεθνούς δικαίου, μεταξύ άλλων με τον τερματισμό της συστηματικής, αυθαίρετης κράτησης, την αντιμετώπιση του υπερπληθυσμού, τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και γενικότερα την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των ατόμων που διαμένουν στα κέντρα».
Τα παραπάνω εγείρουν σοβαρό ζήτημα μη σεβασμού -εκ μέρους των ελληνικών αρχών- των διεθνών και ενωσιακών υποχρεώσεων της χώρας αναφορικά με την υποδοχή, την περίθαλψη και την αξιοπρεπή διαβίωση προσφυγισσών και προσφύγων.
Πιο συγκεκριμένα, η Σύμβαση του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων (Σύμβαση της Γενεύης), αναγνωρίζοντας το δικαίωμα στο άσυλο, κατοχυρώνει μία σειρά από δικαιώματα για τους πρόσφυγες και τις προσφύγισσες στη χώρα διαμονής και κατοικίας τους, όπως μεταξύ άλλων το δικαίωμα στην κινητή και ακίνητη περιουσία τους (άρθρο 13), το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι (άρθρο 15), το δικαίωμα προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου (άρθρο 16), το δικαίωμα στην εργασία (άρθρα 17-19), το δικαίωμα στην κοινωνική πρόνοια (άρθρο 20), τη στέγαση (άρθρο 21) και τη δημόσια εκπαίδευση (άρθρο 22), καθώς και την ελευθερία κίνησης (άρθρο 26). Ακόμη, η Σύμβαση της Γενεύης απαγορεύει την απέλαση ή την επαναπροώθηση προσφύγων (άρθρο 33).
Σε ένα Κράτος Δικαίου οι Αρχές οφείλουν να σέβονται τα δικαιώματα των προσφυγισσών και των προσφύγων κατά τη διαδικασία υποδοχής και περίθαλψής τους, όπως αυτά κατοχυρώνονται από το εθνικό, το ενωσιακό και το διεθνές δίκαιο.
Ωστόσο, από την παραπάνω επιστολή των οργανώσεων προάσπισης των προσφυγικών δικαιωμάτων προς τον Επίτροπο Μπρούνερ προκύπτουν στοιχεία και διαπιστώσεις για σοβαρές ελλείψεις και συστηματικές παραβιάσεις του ενωσιακού και του διεθνούς δικαίου εκ μέρους των ελληνικών Αρχών κατά την υποδοχή ατόμων που δικαιούνται άσυλο στη χώρα μας, παρότι τα δικαιώματά τους προστατεύονται από τη Σύμβαση του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων (Σύμβαση της Γενεύης).
Αριθμός Λογαριασμού: 1100 0232 0016 560
IBAN: GR56 0140 1100 1100 0232 0016 560
BIC: CRBAGRAA
Στον αγώνα μας για Λογοδοσία και Διαφάνεια, απέναντι σε οτιδήποτε υπονομεύει τις αρχές της Δημοκρατίας και του Κράτους Δικαίου.
Γιατί η Δημοκρατία δεν είναι αυτονόητη.
Είναι στο χέρι μας να μη στεκόμαστε απαθείς ή κυνικοί.
Δες πώς μπορείς να μας βοηθήσεις, εδώ!