DEMOCRACY REPORT 2026 | «Η Αποδόμηση της Δημοκρατικής Εποχής;»

Το V-Dem κατατάσσει κάθε χώρα σε μία από τέσσερις κατηγορίες πολιτεύματος: φιλελεύθερη δημοκρατία, εκλογική δημοκρατία, εκλογική απολυταρχία και κλειστή απολυταρχία. Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα στη δεύτερη κατηγορία, δηλαδή στις εκλογικές δημοκρατίες (electoral democracy), μαζί με χώρες όπως η Πολωνία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Κολομβία. Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται επίσης από φέτος οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίες αποχώρησαν από τις φιλελεύθερες δημοκρατίες.

Το ότι η Ελλάδα κατατάσσεται ως εκλογική δημοκρατία σημαίνει, με απλά λόγια, ότι οι εκλογές διεξάγονται κανονικά, με καθολική συμμετοχή και χωρίς σοβαρές αμφισβητήσεις ως προς τη διαδικασία. Υπάρχει επίσης ένα βασικό πλαίσιο ελευθερίας στην έκφραση και τη συλλογική δράση. Αυτό που έχει χαθεί είναι η ουσιαστική ισορροπία μεταξύ των εξουσιών, η πραγματική ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης από την εκτελεστική εξουσία και η έμπρακτη, σε βάθος, προστασία των ατομικών δικαιωμάτων.

Tα παραπάνω ευρήματα εντάσσουν την Ελλάδα στο ευρύτερο πλαίσιο της παγκόσμιας τάσης αυταρχικοποίησης που καταγράφει η Έκθεση, όπου η υποχώρηση της δημοκρατίας συνδέεται με επιδείνωση σε βασικές διαστάσεις, όπως η ελευθερία έκφρασης, η λειτουργία των θεσμικών ελέγχων και η ποιότητα των δημοκρατικών διαδικασιών.

Για την Ελλάδα, η Έκθεση αναφέρει ότι η διαδικασία αυταρχικοποίησης ξεκίνησε το 2020 και «οδήγησε σχεδόν άμεσα στην απώλεια του καθεστώτος της φιλελεύθερης δημοκρατίας». Παράλληλα, σημειώνεται ότι η εξέλιξη αυτή συνδέεται με σταδιακή αποδυνάμωση του κράτους δικαίου και επιθέσεις στην ελευθερία των μέσων ενημέρωσης.

Η λεπτομερής εικόνα αυτής της οπισθοχώρησης αποτυπώνεται, τέλος, στον κεντρικό πίνακα δεδομένων της Έκθεσης, όπου καταγράφεται λεπτομερώς η βαθμολογία των χωρών για τον Δείκτη Φιλελεύθερης Δημοκρατίας (LDI) και όλους τους επιμέρους δείκτες του για το 2025. Στην περίπτωση της Ελλάδας, ο πίνακας την εμφανίζει:

1. Στην 52η θέση, με σκορ 0.57, μεταξύ 179 χωρών παγκοσμίως και στην 24η θέση των κρατών-μελών της ΕΕ-27 στον δείκτη LDI (Liberal Democracy Index – Δείκτης Φιλελεύθερης Δημοκρατίας) σημειώνοντας πτώση σε σχέση με πέρσι. Ο δείκτης συνδυάζει την ποιότητα των εκλογών με το κράτος δικαίου, τις ατομικές ελευθερίες και τους θεσμικούς ελέγχους στην εξουσία.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά ο πίνακας που κατατάσσει την Ελλάδα στις δέκα χώρες με τη μεγαλύτερη σωρευτική μείωση στον Δείκτη Φιλελεύθερης Δημοκρατίας, καταλαμβάνοντας την έβδομη θέση.

2. Στην 43η θέση, με σκορ 0.74, στον δείκτη EDI (Electoral Democracy Index – Δείκτης Εκλογικής Δημοκρατίας). Είναι ο ισχυρότερος δείκτης της χώρας. Ο δείκτης μετρά το κατά πόσο οι εκλογές είναι ελεύθερες, δίκαιες και αν υπάρχει ελευθερία έκφρασης και οργάνωσης.

3. Στην 75η θέση, με σκορ 0.74, στον δείκτη LCI (Liberal Component Index – Φιλελεύθερο Συστατικό). Ο δείκτης υποδηλώνει προβλήματα στο κράτος δικαίου, την ελευθερία του τύπου και τους θεσμικούς ελέγχους (checks and balances). Εστιάζει στην προστασία των ατομικών δικαιωμάτων, την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και τον έλεγχο της κυβέρνησης από το κοινοβούλιο.

4. Στην 22η θέση, με σκορ 0.87, στον δείκτη ECI (Egalitarian Component Index – Συστατικό Ισότητας). Ο δείκτης αφορά στην ισότητα πρόσβασης στις δημοκρατικές διαδικασίες σε σχέση με το εισόδημα ή την κοινωνική ομάδα.

5. Στην 45η θέση, με σκορ 0.61, στον δείκτη PCI (Participatory Component Index – Συμμετοχικό Συστατικό). Μετρά τη συμμετοχή των πολιτών σε διαδικασίες πέρα από τις εκλογές (π.χ. τοπική αυτοδιοίκηση, άμεση δημοκρατία, κοινωνία των πολιτών).

6. Στην 41η θέση, με σκορ 0.82, στον δείκτη DCI (Deliberative Component Index – Διαβουλευτικό Συστατικό).Μετρά την ποιότητα του δημόσιου διαλόγου. Μετρά, δηλαδή, το κατά πόσο οι πολιτικές αποφάσεις λαμβάνονται μέσω δημόσιας συζήτησης, διαβούλευσης, αντί μόνο μέσω ψηφοφοριών.

Η καταγραφή της Ελλάδας στις χώρες με τη μεγαλύτερη δημοκρατική οπισθοδρόμηση παγκοσμίως αποτελεί ένα εύρημα που χρήζει περαιτέρω ανάλυσης και θεσμικής εγρήγορσης. Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρη την έκθεση με όλα τα αναλυτικά γραφήματα και τη μεθοδολογία της έρευνας, εδώ.