ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΕ
Θοδωρής Χονδρόγιαννος
Ζήτημα ακατάλληλων συνθηκών διαβίωσης προσφύγων στις Σέρρες
16 • 11 • 2025

Στις 14 Νοεμβρίου 2025 το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ) προχώρησε σε αίτημα προς τον Συνήγορο του Πολίτη για τη διενέργεια αυτοψίας στην Κλειστή Δομή Σιντικής Σερρών, κατόπιν καταγγελιών εκ μέρους αιτουσών και αιτούντων άσυλο για ακατάλληλες συνθήκες διαβίωσης, ελλιπή σίτιση και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, καθώς και εφαρμογή αστυνομικών μέτρων καθ’ υπέρβασην του αναγκαίου και πρόσφορου μέτρου. Τα στοιχεία εγείρουν ζήτημα παραβίασης, εκ μέρους των ελληνικών Αρχών, του ενωσιακού και του διεθνούς δικαίου αναφορικά με τα δικαιώματα των προσφυγισσών και των προσφύγων.

Στις 14 Νοεμβρίου 2025 το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ) προχώρησε σε αίτημα προς τη συνταγματικά κατοχυρωμένη ανεξάρτητη Αρχή του Συνηγόρου του Πολίτη, με σκοπό τη διενέργεια αυτοψίας στην Κλειστή Δομή Σιντικής Σερρών, κατόπιν καταγγελιών εκ μέρους αιτουσών και αιτούντων άσυλο για ακατάλληλες συνθήκες διαβίωσης.

Στην παρέμβασή του το ΕΣΠ εισέφερε στοιχεία για μια σειρά από τομείς φιλοξενίας και περίθαλψης, στους οποίους κατά τις καταγγελίες εντοπίζονται σοβαρά προβλήματα ως προς τις συνθήκες διαβίωσης των διαμενόντων στη δομή ατόμων. Πιο αναλυτικά:

  • Ως προς τη σίτιση, παρέχεται μόνο μία μερίδα φαγητού την ημέρα, ανεπαρκής για τις ανάγκες διατροφής. Η μερίδα αυτή συνίσταται συνήθως σε μια μικρή και συχνά ανεπαρκώς μαγειρεμένη ποσότητα ρυζιού, δύο αυγά βραστά και δύο φέτες ψωμιού.
  • Ως προς την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, η πρόσβαση σε γιατρό παρουσιάζει σημαντικές καθυστερήσεις, με συνέπεια οι ασθενείς να εξετάζονται μετά την πάροδο αρκετών ημερών, οπότε σε πολλές περιπτώσεις τα συμπτώματα έχουν ήδη υποχωρήσει ή έχουν επιδεινωθεί. Κρατούμενοι αναφέρουν ότι, όταν ζητούν ιατρική εξέταση ή χορήγηση αναλγητικών, αντιμετωπίζονται με ειρωνεία ή αδιαφορία.
  • Ως προς τις συνθήκες υγιεινής και ρουχισμού, οι διαθέσιμες τουαλέτες είναι εξαιρετικά περιορισμένες σε σχέση με τον αριθμό των διαμενόντων. Το λουτρό πραγματοποιείται με κρύο και συχνά, κατά τις αναφορές, ακάθαρτο νερό, χωρίς τη δυνατότητα χρήσης σαπουνιού ή σαμπουάν. Δεν διατίθενται ενδύματα ή υποδήματα και ως εκ τούτου πολλά άτομα κυκλοφορούν ακόμη και σε χαμηλές θερμοκρασίες με θερινή ενδυμασία (κοντομάνικα, βερμούδες, σαγιονάρες).
  • Ως προς τη συμπεριφορά των κρατικών Αρχών, αναφέρθηκαν περιστατικά εφαρμογής αστυνομικών μέτρων πειθαρχικού χαρακτήρα που φέρεται να υπερέβησαν το αναγκαίο και πρόσφορο μέτρο, καθώς και περιπτώσεις άσκησης ψυχολογικής πίεσης και εκφοβισμού.

«Στο χώρο αυτό, ήδη από την περίοδο της αναστολής του ασύλου, ο αριθμός των κρατουμένων υπερβαίνει την επίσημη χωρητικότητα της δομής και καταγγέλλονται άθλιες συνθήκες κράτησης καθώς και “σοβαρές ελλείψεις και ανεπάρκειες των στοιχειωδών υποδομών ασφαλείας”», ανέφερε το ΕΣΠ, για να προσθέσει: «Όπως έχει ήδη δε επανειλημμένα επισημανθεί, τα προαναχωρησιακά κέντρα κράτησης (ΠΡΟΚΕΚΑ) “δεν παρέχουν το κατάλληλο περιβάλλον για την κράτηση αλλοδαπών για μακρά χρονικά διαστήματα” και “οι εγκαταστάσεις δεν [είναι] κατάλληλα προσαρμοσμένες για την κράτηση αλλοδαπών υπηκόων”, βλ. CPT/Inf (2024) 21 – Part, https://rm.coe.int/1680b0e4e3». (Οι σύνδεσμοι της παρούσας παραγράφου ανήκουν στο πρωτότυπο.)

Το ΕΣΠ καταλήγει: «Υπενθυμίζουμε επίσης ότι σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία και το Δίκαιο της Ένωσης, η κράτηση πολιτών τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένων αιτούντων άσυλο για διοικητικού λόγους, είναι ένα μέτρο το οποίο εφαρμόζεται αποκλειστικά και μόνο κατ’ εξαίρεση και υπό την προϋπόθεση ότι δεν είναι εφικτή η εφαρμογή άλλων μέτρων. Η αδιάκριτη, μαζική και χωρίς ατομική αξιολόγηση κράτηση όλων των νεοεισερχόμενων πολιτών τρίτων χωρών και μάλιστα σε συνθήκες σε απολύτως ακατάλληλες δεν είναι σύμφωνη με την ελληνική νομοθεσία και το Δίκαιο της Ένωσης».

Τα παραπάνω δεδομένα εγείρουν σοβαρό ζήτημα μη σεβασμού -εκ μέρους των ελληνικών Αρχών- των διεθνών υποχρεώσεων της χώρας αναφορικά με την υποδοχή, την περίθαλψη και την αξιοπρεπή διαβίωση προσφυγισσών και προσφύγων. 

Πιο συγκεκριμένα, η Σύμβαση του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων (Σύμβαση της Γενεύης), αναγνωρίζοντας το δικαίωμα στο άσυλο, κατοχυρώνει μία σειρά από δικαιώματα για τους πρόσφυγες και τις προσφύγισσες στη χώρα διαμονής και κατοικίας τους, όπως μεταξύ άλλων το δικαίωμα στην κινητή και ακίνητη περιουσία τους (άρθρο 13), το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι (άρθρο 15), το δικαίωμα προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου (άρθρο 16), το δικαίωμα στην εργασία (άρθρα 17-19), το δικαίωμα στην κοινωνική πρόνοια (άρθρο 20), τη στέγαση (άρθρο 21) και τη δημόσια εκπαίδευση (άρθρο 22), καθώς και την ελευθερία κίνησης (άρθρο 26). Ακόμη, η Σύμβαση της Γενεύης απαγορεύει την απέλαση ή την επαναπροώθηση προσφύγων (άρθρο 33).

Που εντοπίζεται το πρόβλημα με το Κράτος Δικαίου;

Σε ένα Κράτος Δικαίου οι Αρχές οφείλουν να σέβονται τα δικαιώματα των προσφυγισσών και των προσφύγων κατά τη διαδικασία υποδοχής και περίθαλψής τους.

Ωστόσο, από τα στοιχεία της εξεταζόμενης περίπτωσης εγείρεται ζήτημα παραβίασης, εκ μέρους των ελληνικών Αρχών, του ενωσιακού και του διεθνούς δικαίου αναφορικά με τα δικαιώματα των προσφυγισσών και των προσφύγων, παρότι αυτά προστατεύονται από τη Σύμβαση της Γενεύης.

Θοδωρής Χονδρόγιαννος
Περισσοτερα
Αν έχεις εντοπίσει παραβίαση του Κράτους Δικαίου, κάνε κι εσύ αναφορά!
ΕΠΩΝΥΜΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΜΕΣΩ ΦΟΡΜΑΣ ΣΤΟ GOVWATCH
ΑΝΩΝΥΜΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ GLOBALEAKS
Υποστήριξε το έργο του govwatch
ΚΑΝΕ ΔΩΡΕΑ