Στις 12 Μαΐου 2025 η οργάνωση Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (Refugee Support Aegean – RSA) δημοσίευσε αναλυτική αναφορά σχετικά με στατιστικά στοιχεία διοικητικής κράτησης προσφυγισσών και προσφύγων στην Ελλάδα, τα οποία «επιβεβαιώνουν, για άλλη μία χρονιά, τη συνέχιση της αυθαίρετης πρακτικής της επιβολής απέλασης και διοικητικής κράτησης σε βάρος προσφύγων και μεταναστριών/ών, κατά τρόπο συστηματικό, ακόμη και προς χώρες στις οποίες οι επιστροφές δεν επιτρέπονται ούτε είναι εφικτές στην πράξη, όπως η Συρία και το Αφγανιστάν».
«H Ελληνική Αστυνομία εξέδωσε συνολικά 31.629 αποφάσεις απομάκρυνσης από την ελληνική επικράτεια το περασμένο έτος, σημειώνοντας αύξηση σε σχέση με 29.869 το 2023», ανέφερε η RSA, προσθέτοντας σχετικά με τη νομιμότητα αυτών των πράξεων: «Συνεχίζουμε να επισημαίνουμε ότι οι αστυνομικές αρχές καταστρατηγούν συστηματικά το ενωσιακό δίκαιο, καθώς εκδίδουν αδιακρίτως αποφάσεις απέλασης σε βάρος νεοαφιχθέντων προσώπων, τα οποία αιτούνται άσυλο και δικαιούνται επομένως να παραμείνουν στη χώρα. Ενδεικτικό της πρακτικής είναι το γεγονός ότι οι κυριότερες χώρες καταγωγής των ανθρώπων στους οποίους διατάχθηκε απέλαση βάσει των κατά παρέκκλιση διαδικασιών του Ν 3386/2005 ήταν με διαφορά το Αφγανιστάν και η Συρία, χώρες για τις οποίες χορηγείται κατά συντριπτική πλειοψηφία προσφυγικό καθεστώς». (Οι σύνδεσμοι που παρατίθενται στην παρούσα παράγραφο ανήκουν στο πρωτότυπο.)
Η RSA σημείωσε σχετικά με την επιβολή της διοικητικής κράτησης και τη νομιμότητα αυτής: «Ο αριθμός των αποφάσεων διοικητικής κράτησης που εκδόθηκαν από την Ελληνική Αστυνομία το 2024 έφτασε τις 29.233. Φαίνεται από τα επίσημα στοιχεία και για το έτος 2024 ότι η προαναχωρησιακή κράτηση εξακολουθεί να επιβάλλεται συστηματικά στις διαδικασίες απομάκρυνσης από το ελληνικό έδαφος και όχι κατ’ εξαίρεση, όπως απαιτεί το διεθνές, ενωσιακό και εθνικό δίκαιο. Το 99,5% των αποφάσεων απέλασης συνοδεύονταν από κράτηση, ενώ στις διαδικασίες επιστροφών του Ν 3907/2011 το αντίστοιχο ποσοστό κυμάνθηκε στο 61,4%. Οι κυριότερες εθνικότητες των ατόμων που τέθηκαν υπό διοικητική κράτηση το 2024 ήταν το Αφγανιστάν (7.012) και η Συρία (5.724), εγείροντας σοβαρούς προβληματισμούς για τη νομιμότητα και σκοπιμότητα της επιβολής στέρησης της ελευθερίας».
«Απαραίτητη προϋπόθεση για την επιβολή της προαναχωρησιακής κράτησης είναι, μεταξύ άλλων, η προοπτική απομάκρυνσης από το ελληνικό έδαφος. Στην περίπτωση, ωστόσο, των ατόμων από χώρες όπως το Αφγανιστάν, η Συρία, η Ερυθραία, η Παλαιστίνη, η Υεμένη ή το Σουδάν, η προαναχωρησιακή κράτηση επιβλήθηκε χωρίς να υπάρχει προοπτική απομάκρυνσής τους είτε προς τη χώρα καταγωγής τους είτε προς την Τουρκία. Σημειώνουμε ότι τα ποσοστά θετικών αποφάσεων της Υπηρεσίας Ασύλου παραμένουν εξαιρετικά υψηλά και υπερβαίνουν το 99% για πολλές από τις παραπάνω χώρες», επεσήμανε η RSA, σημειώνοντας ακόμη ότι «το 42,2% των [4.130] αντιρρήσεων κατά της κράτησης που εξετάστηκαν στην ουσία τους ενώπιον των διοικητικών πρωτοδικείων το 2024 έγιναν δεκτές».
Η RSA έκανε στην ανάλυσή της αναφορά και σε «συνεχείς ελλείψεις στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των ανθρώπων που τελούν υπό διοικητική κράτηση», καθώς «ενδεικτικά, προκύπτει από τα στοιχεία ότι δεν υπήρχε γιατρός στην Ξάνθη όπου κρατούνταν σχεδόν 200 άτομα, ενώ στο Παρανέστι (σ.σ.: της Δράμας) υπήρχε ένας γιατρός για σχεδόν 300 άτομα».
Τα παραπάνω δεδομένα εγείρουν σοβαρό ζήτημα μη σεβασμού -εκ μέρους των ελληνικών Αρχών- των διεθνών υποχρεώσεων της χώρας αναφορικά με την υποδοχή, την περίθαλψη και την αξιοπρεπή διαβίωση προσφυγισσών και προσφύγων. Πιο συγκεκριμένα, η Σύμβαση του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων (Σύμβαση της Γενεύης), αναγνωρίζοντας το δικαίωμα στο άσυλο, κατοχυρώνει μία σειρά από δικαιώματα για τους πρόσφυγες και τις προσφύγισσες στη χώρα διαμονής και κατοικίας τους, όπως μεταξύ άλλων το δικαίωμα στην κινητή και ακίνητη περιουσία τους (άρθρο 13), το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι (άρθρο 15), το δικαίωμα προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου (άρθρο 16), το δικαίωμα στην εργασία (άρθρα 17-19), το δικαίωμα στην κοινωνική πρόνοια (άρθρο 20), τη στέγαση (άρθρο 21) και τη δημόσια εκπαίδευση (άρθρο 22), καθώς και την ελευθερία κίνησης (άρθρο 26). Ακόμη, η Σύμβαση της Γενεύης απαγορεύει την απέλαση ή την επαναπροώθηση προσφύγων (άρθρο 33).
Σε ένα Κράτος Δικαίου οι Αρχές οφείλουν να σέβονται τα δικαιώματα των προσφυγισσών και των προσφύγων κατά τη διαδικασία υποδοχής και περίθαλψής τους.
Ωστόσο, από τα στοιχεία της εξεταζόμενης περίπτωσης εγείρεται ζήτημα παραβίασης, εκ μέρους των ελληνικών Αρχών, του ενωσιακού και του διεθνούς δικαίου αναφορικά με τα δικαιώματα των προσφυγισσών και των προσφύγων, παρότι αυτά προστατεύονται από τη Σύμβαση της Γενεύης.
Αριθμός Λογαριασμού: 1100 0232 0016 560
IBAN: GR56 0140 1100 1100 0232 0016 560
BIC: CRBAGRAA
Στον αγώνα μας για Λογοδοσία και Διαφάνεια, απέναντι σε οτιδήποτε υπονομεύει τις αρχές της Δημοκρατίας και του Κράτους Δικαίου.
Γιατί η Δημοκρατία δεν είναι αυτονόητη.
Είναι στο χέρι μας να μη στεκόμαστε απαθείς ή κυνικοί.
Δες πώς μπορείς να μας βοηθήσεις, εδώ!
